Trẻ ít giao tiếp mắt, không phản ứng khi được gọi tên, chậm nói hoặc thường xuyên lặp lại một hành động có thể khiến cha mẹ lo lắng về tự kỷ. Tuy nhiên, không thể kết luận trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em chỉ dựa trên một vài biểu hiện riêng lẻ. Trẻ cần được thăm khám và đánh giá toàn diện để xác định những khó khăn đang gặp phải, từ đó xây dựng hướng hỗ trợ phù hợp.

Khi nào nên đưa trẻ đi đánh giá tự kỷ?

Biểu hiện của rối loạn phổ tự kỷ có thể khác nhau ở mỗi trẻ và thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Cha mẹ nên cân nhắc đưa trẻ đi đánh giá khi nhận thấy các dấu hiệu như:

• Ít giao tiếp bằng mắt.
• Ít phản ứng khi được gọi tên.
• Chậm nói hoặc có cách sử dụng ngôn ngữ khác biệt.
• Ít chia sẻ sự chú ý, cảm xúc hoặc sở thích với người khác.
• Khó tương tác và chơi cùng trẻ đồng trang lứa.
• Có hành vi hoặc sở thích mang tính lặp lại.
• Khó thích nghi khi thói quen hoặc môi trường thay đổi.
• Có phản ứng đặc biệt với âm thanh, ánh sáng, mùi vị hoặc cảm giác.
• Gặp khó khăn trong việc thể hiện nhu cầu và cảm xúc.

Một dấu hiệu đơn lẻ chưa đủ để xác định trẻ mắc tự kỷ. Tuy nhiên, nếu các biểu hiện xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập, phụ huynh nên cho trẻ đi đánh giá sớm.

Đánh giá rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em tại Yên Hòa Clinic

Tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa, quá trình đánh giá không chỉ tập trung vào một biểu hiện cụ thể mà xem xét nhiều lĩnh vực phát triển của trẻ. Bác sĩ và chuyên gia có thể khai thác thông tin về quá trình mang thai, sinh nở, các mốc phát triển, ngôn ngữ, hành vi và khả năng tương tác của trẻ.

Tùy từng trường hợp, quá trình đánh giá có thể bao gồm:

• Trao đổi với cha mẹ hoặc người chăm sóc.
• Quan sát cách trẻ giao tiếp và tương tác.
• Đánh giá khả năng sử dụng và tiếp nhận ngôn ngữ.
• Xem xét hành vi, sở thích và phản ứng cảm giác.
• Đánh giá nhận thức và kỹ năng thích nghi.
• Sử dụng các công cụ sàng lọc, đánh giá phù hợp.

Những thông tin thu được giúp gia đình hiểu rõ hơn về khả năng, thế mạnh và khó khăn hiện tại của trẻ, đồng thời hỗ trợ bác sĩ đưa ra nhận định chuyên môn phù hợp.

Vì sao trẻ cần được đánh giá toàn diện?

Chậm nói, ít giao tiếp hoặc có hành vi lặp lại không chỉ xuất hiện ở trẻ tự kỷ mà còn có thể liên quan đến những khó khăn phát triển khác. Vì vậy, đánh giá toàn diện có vai trò quan trọng trong việc xác định đúng nhu cầu hỗ trợ của trẻ.

Thông qua đánh giá, gia đình có thể:

• Hiểu rõ mức độ phát triển hiện tại của trẻ.
• Xác định các lĩnh vực trẻ đang gặp khó khăn.
• Nhận biết những thế mạnh có thể phát huy.
• Lựa chọn mục tiêu hỗ trợ phù hợp.
• Tránh trì hoãn việc can thiệp khi trẻ thực sự cần giúp đỡ.

Đánh giá sớm không nhằm “gắn nhãn” cho trẻ mà giúp cha mẹ có cơ sở rõ ràng hơn để đưa ra quyết định phù hợp.

Sau đánh giá, trẻ được hỗ trợ như thế nào?

Dựa trên kết quả đánh giá, gia đình sẽ được giải thích cụ thể về tình trạng của trẻ và tư vấn kế hoạch hỗ trợ. Các mục tiêu có thể tập trung vào:

• Phát triển giao tiếp.
• Cải thiện ngôn ngữ.
• Tăng khả năng tương tác xã hội.
• Hỗ trợ điều hòa cảm xúc và hành vi.
• Rèn luyện kỹ năng tự lập.
• Cải thiện khả năng thích nghi.
• Hỗ trợ kỹ năng học tập và vui chơi.

Kế hoạch cần được cá nhân hóa theo độ tuổi, khả năng và nhu cầu thực tế của từng trẻ. Trong quá trình này, sự phối hợp giữa gia đình, chuyên gia và nhà trường có ý nghĩa quan trọng đối với sự tiến bộ của trẻ.

Cha mẹ nghi ngờ trẻ tự kỷ nên bắt đầu từ đâu?

Khi nhận thấy những dấu hiệu khác biệt, cha mẹ không nên chỉ dựa vào các bài kiểm tra trên mạng để tự kết luận. Các công cụ trực tuyến chủ yếu mang tính sàng lọc ban đầu và không thể thay thế quá trình thăm khám trực tiếp.

Thay vì chờ đợi hoặc quá lo lắng, phụ huynh nên ghi lại những biểu hiện của trẻ, trao đổi với người thường xuyên chăm sóc và đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để được đánh giá.

Mỗi trẻ có đặc điểm và tốc độ phát triển khác nhau. Việc nhận diện sớm những khó khăn giúp gia đình có thêm thời gian lựa chọn hướng hỗ trợ phù hợp. Phòng khám Tâm thần Yên Hòa tiếp nhận khám, đánh giá trẻ có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn phổ tự kỷ và tư vấn kế hoạch can thiệp phù hợp với từng trẻ.