Bạn đã khóa cửa nhưng vẫn phải quay lại kiểm tra nhiều lần? Một ý nghĩ không mong muốn cứ xuất hiện, dù bạn cố gắng gạt đi? Những trải nghiệm này có thể gây mệt mỏi, nhưng không thể chỉ dựa vào một dấu hiệu để kết luận mắc rối loạn ám ảnh cưỡng bức (OCD). Đánh giá chuyên môn giúp làm rõ bản chất triệu chứng, mức độ ảnh hưởng và hướng hỗ trợ phù hợp.

Rối loạn ám ảnh cưỡng bức ở người trưởng thành là gì?

Rối loạn ám ảnh cưỡng bức (Obsessive-Compulsive Disorder – OCD) là tình trạng liên quan đến ý nghĩ, hình ảnh hoặc thôi thúc xâm nhập lặp lại (ám ảnh); hành vi hoặc hoạt động tinh thần lặp lại mà người bệnh cảm thấy cần thực hiện (cưỡng bức); hoặc cả hai. Các triệu chứng có thể chiếm nhiều thời gian, gây khổ sở và cản trở sinh hoạt thường ngày.

Chẳng hạn, một người liên tục lo mình đã để bếp bật và kiểm tra nhiều lần trước khi ra khỏi nhà. Việc kiểm tra có thể khiến họ yên tâm trong chốc lát, nhưng nỗi lo nhanh chóng quay lại. Ở người khác, hành vi cưỡng bức khó quan sát hơn, như đếm thầm hoặc lặp đi lặp lại một câu trong đầu.

Dấu hiệu nào gợi ý người trưởng thành nên được đánh giá OCD?

Biểu hiện của OCD khác nhau ở mỗi người. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Ý nghĩ ám ảnh: Sợ nhiễm bẩn, sợ gây hại cho người khác, nghi ngờ mình đã mắc lỗi hoặc cảm thấy mọi thứ phải được sắp xếp “đúng” theo một cách nhất định.
• Hành vi cưỡng bức: Rửa tay, vệ sinh, kiểm tra cửa và thiết bị, sắp xếp đồ vật hoặc hỏi người khác để được trấn an nhiều lần.
• Nghi thức diễn ra trong đầu: Đếm, nhẩm lại lời nói hoặc cố thay thế một ý nghĩ gây lo lắng bằng ý nghĩ khác.

Người mắc OCD có thể nhận ra việc làm của mình là quá mức nhưng vẫn rất khó dừng lại. Khi những biểu hiện này làm mất nhiều thời gian, gây căng thẳng hoặc ảnh hưởng đến công việc, các mối quan hệ và sinh hoạt, người bệnh nên tìm đến chuyên gia để được đánh giá. Thích sạch sẽ, cẩn thận hoặc thỉnh thoảng kiểm tra lại đồ đạc không đồng nghĩa với mắc OCD.

Vì sao cần đánh giá OCD sớm?

Những ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng bức có thể tăng dần theo thời gian, khiến người bệnh dành nhiều công sức để né tránh nỗi lo hoặc hoàn thành các nghi thức lặp lại. Đánh giá sớm giúp xác định triệu chứng đang ảnh hưởng đến cuộc sống ở mức độ nào, đồng thời phát hiện những vấn đề đi kèm như lo âu hoặc trầm cảm. Từ đó, chuyên gia có thể đề xuất hướng hỗ trợ phù hợp với từng người.

Sau đánh giá, người bệnh có thể được hỗ trợ như thế nào?

Dựa trên kết quả đánh giá, chuyên gia sẽ trao đổi về hướng hỗ trợ phù hợp với tình trạng và nhu cầu của người bệnh. Các phương pháp điều trị OCD có thể bao gồm liệu pháp nhận thức hành vi, đặc biệt là tiếp xúc và ngăn ngừa phản ứng (ERP); trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc. Người bệnh không nên tự dùng hoặc tự ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.

Đánh giá OCD tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa

Nếu các ý nghĩ ám ảnh hoặc hành vi cưỡng bức đang ảnh hưởng đến cuộc sống, bạn có thể liên hệ Phòng khám Tâm thần Yên Hòa để được tư vấn về việc đặt lịch đánh giá. Việc tìm hiểu toàn diện triệu chứng và hoàn cảnh cá nhân là bước cần thiết để xác định hướng hỗ trợ phù hợp, thay vì tự kết luận từ một dấu hiệu hoặc kết quả test trực tuyến.

Liên hệ Phòng khám Tâm thần Yên Hòa để được hướng dẫn đặt lịch đánh giá rối loạn ám ảnh cưỡng bức ở người trưởng thành.