Burnout ngày càng phổ biến ở những người thường xuyên chịu áp lực công việc, làm việc quá tải hoặc không có đủ thời gian phục hồi. Tình trạng này có thể khiến một người cạn kiệt năng lượng, mất động lực và giảm hiệu quả làm việc.

Nhận biết sớm các dấu hiệu burnout giúp người gặp khó khăn chủ động điều chỉnh nhịp sống và tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.

Burnout là gì?

Burnout, hay kiệt sức nghề nghiệp, là trạng thái suy kiệt về thể chất và tinh thần liên quan đến căng thẳng kéo dài tại nơi làm việc nhưng không được kiểm soát hiệu quả.

Burnout thường thể hiện qua ba đặc điểm chính:

• Cạn kiệt năng lượng, thường xuyên mệt mỏi.
• Có cảm giác xa cách, tiêu cực hoặc mất hứng thú với công việc.
• Giảm hiệu quả và cảm giác thành tựu trong nghề nghiệp.

Burnout không xuất hiện đột ngột mà thường tích tụ từ từ. Vì vậy, nhiều người chỉ nhận ra vấn đề khi đã cảm thấy quá tải và khó duy trì công việc như trước.

Những dấu hiệu burnout thường gặp

Biểu hiện kiệt sức nghề nghiệp có thể khác nhau ở mỗi người. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Luôn cảm thấy mệt mỏi, ngay cả sau khi nghỉ ngơi.
• Không còn động lực hoặc hứng thú làm việc.
• Khó tập trung, dễ quên hoặc ra quyết định chậm.
• Giảm năng suất và chất lượng công việc.
• Dễ cáu gắt với đồng nghiệp hoặc người thân.
• Cảm thấy công việc không còn ý nghĩa.
• Khó thư giãn sau giờ làm.
• Mất ngủ hoặc thường xuyên suy nghĩ về công việc.
• Lo lắng, chán nản khi chuẩn bị bắt đầu ngày làm việc mới.
• Có xu hướng trì hoãn, né tránh nhiệm vụ hoặc muốn nghỉ việc.

Không nên kết luận burnout chỉ dựa trên một vài dấu hiệu riêng lẻ. Cần xem xét thời gian kéo dài, mức độ nghiêm trọng và ảnh hưởng của các biểu hiện đến công việc cũng như cuộc sống.

Nguyên nhân nào dẫn đến burnout?

Burnout thường liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố, chẳng hạn:

• Khối lượng công việc quá lớn hoặc thời gian làm việc kéo dài.
• Yêu cầu công việc không rõ ràng, thường xuyên thay đổi.
• Thiếu quyền chủ động và khả năng kiểm soát công việc.
• Không được ghi nhận hoặc hỗ trợ phù hợp.
• Môi trường làm việc căng thẳng, thiếu công bằng.
• Mâu thuẫn với đồng nghiệp hoặc cấp trên.
• Khó thiết lập ranh giới giữa công việc và cuộc sống.
• Áp lực phải hoàn thành mọi nhiệm vụ một cách hoàn hảo.

Burnout khác trầm cảm như thế nào?

Burnout chủ yếu liên quan đến áp lực nghề nghiệp. Một người có thể cảm thấy kiệt sức và mất động lực khi làm việc nhưng vẫn hứng thú với các hoạt động khác sau khi được nghỉ ngơi hoặc rời khỏi môi trường gây căng thẳng.

Trong khi đó, rối loạn trầm cảm có thể ảnh hưởng đến hầu hết các khía cạnh của cuộc sống. Người bệnh có thể buồn bã, mất hứng thú, mệt mỏi, cảm thấy vô dụng hoặc tuyệt vọng ngay cả khi không làm việc.

Tuy nhiên, burnout và trầm cảm có nhiều biểu hiện tương đồng, đồng thời có thể xuất hiện cùng nhau. Nếu tình trạng kiệt sức kéo dài hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, người gặp khó khăn nên được bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý đánh giá thay vì tự chẩn đoán.

Làm gì khi có dấu hiệu burnout?

Khi nhận thấy dấu hiệu kiệt sức nghề nghiệp, người gặp khó khăn có thể:

• Sắp xếp thời gian nghỉ ngơi và phục hồi hợp lý.
• Trao đổi về khối lượng, thời hạn hoặc phạm vi công việc.
• Thiết lập ranh giới rõ ràng giữa giờ làm và thời gian cá nhân.
• Hạn chế kiểm tra email, tin nhắn công việc ngoài giờ.
• Duy trì giấc ngủ, vận động và chế độ ăn uống phù hợp.
• Chia sẻ với người thân, đồng nghiệp hoặc người quản lý đáng tin cậy.
• Xác định những yếu tố trong công việc đang gây căng thẳng kéo dài.

Những điều chỉnh này có thể hỗ trợ các trường hợp nhẹ. Tuy nhiên, nghỉ ngơi ngắn ngày có thể chưa đủ nếu nguyên nhân gây kiệt sức vẫn tiếp diễn.

Khi nào burnout cần được hỗ trợ chuyên môn?

Nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu:

• Cảm giác mệt mỏi, chán nản kéo dài và không cải thiện.
• Mất ngủ thường xuyên hoặc khó phục hồi sau khi nghỉ ngơi.
• Hiệu suất làm việc suy giảm rõ rệt.
• Khó kiểm soát lo âu, cáu gắt hoặc cảm xúc tiêu cực.
• Các triệu chứng ảnh hưởng đến gia đình và những mối quan hệ khác.
• Xuất hiện cảm giác tuyệt vọng, vô dụng hoặc ý nghĩ làm tổn thương bản thân.

Nếu có ý nghĩ tự sát hoặc nguy cơ gây hại cho bản thân, cần tìm sự hỗ trợ khẩn cấp từ người thân, cơ sở y tế hoặc dịch vụ cấp cứu gần nhất.

Hỗ trợ burnout tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa

Tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa, người gặp dấu hiệu burnout được đánh giá toàn diện về mức độ căng thẳng, giấc ngủ, cảm xúc, khả năng tập trung và những khó khăn liên quan đến môi trường làm việc.

Dựa trên kết quả đánh giá, bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý sẽ tư vấn hướng hỗ trợ phù hợp, có thể bao gồm điều chỉnh lối sống, tham vấn tâm lý, tâm lý trị liệu hoặc thăm khám chuyên khoa khi cần thiết.

Burnout không nên được giải quyết bằng cách tiếp tục ép bản thân làm việc nhiều hơn. Nhận diện sớm và tìm đúng nguyên nhân là bước quan trọng để phục hồi sức khỏe tinh thần, năng lượng và sự cân bằng trong cuộc sống.