Áp lực công việc có thể xuất hiện vào những giai đoạn bận rộn. Tuy nhiên, nếu cảm giác căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, sức khỏe hoặc các mối quan hệ, người trưởng thành nên được đánh giá stress nghề nghiệp. Việc đánh giá giúp làm rõ điều gì đang tạo áp lực, mức độ ảnh hưởng ra sao và liệu có vấn đề sức khỏe nào khác cần được quan tâm.

Stress nghề nghiệp là gì?

Stress nghề nghiệp là phản ứng căng thẳng liên quan đến những yêu cầu hoặc điều kiện trong công việc mà một người cảm thấy khó đáp ứng hoặc kiểm soát. Nguồn áp lực có thể đến từ khối lượng công việc lớn, thời hạn gấp, thiếu sự hỗ trợ, mâu thuẫn tại nơi làm việc hoặc cảm giác không chắc chắn về công việc. Lưu ý rằng những yếu tố như khối lượng việc quá mức và ít quyền kiểm soát công việc có thể gây rủi ro cho sức khỏe tinh thần.

Không phải ai gặp cùng một áp lực cũng có phản ứng giống nhau. Hoàn cảnh sống, sức khỏe, nguồn hỗ trợ và thời gian tiếp xúc với áp lực đều có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của mỗi người. Vì vậy, không thể xác định mức độ stress chỉ từ chức danh, số giờ làm việc hay một dấu hiệu đơn lẻ.

Dấu hiệu nào cho thấy stress nghề nghiệp đang ảnh hưởng đến bạn?

Stress liên quan đến công việc có thể biểu hiện ở nhiều mặt:

• Cảm xúc: dễ cáu gắt, lo lắng, chán nản hoặc cảm thấy quá tải.
• Suy nghĩ: khó tập trung, liên tục nghĩ về công việc, khó đưa ra quyết định.
• Cơ thể: mệt mỏi, đau đầu, căng cơ, thay đổi giấc ngủ hoặc cảm giác kiệt sức.
• Hành vi: trì hoãn công việc, né tránh giao tiếp, làm việc quá giờ thường xuyên hoặc khó thư giãn sau giờ làm.

Các biểu hiện này cũng có thể liên quan đến vấn đề sức khỏe thể chất hoặc tinh thần khác. Đánh giá chuyên môn sẽ xem xét chúng trong bối cảnh cụ thể, thay vì kết luận chỉ dựa trên một danh sách triệu chứng. 

Khi nào nên đánh giá stress nghề nghiệp?

Bạn nên cân nhắc tìm đến chuyên gia khi căng thẳng kéo dài hoặc lặp lại thường xuyên; việc nghỉ ngơi không giúp bạn hồi phục như trước; hiệu quả công việc, giấc ngủ hay sinh hoạt hằng ngày bị ảnh hưởng; hoặc bạn ngày càng khó kiểm soát cảm xúc và ứng phó với công việc.

Đánh giá sớm cũng hữu ích nếu bạn không rõ mình đang trải qua stress nghề nghiệp, kiệt sức nghề nghiệp (burnout), lo âu, trầm cảm hay sự kết hợp của nhiều vấn đề. Nếu có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy tìm sự hỗ trợ khẩn cấp từ người thân và cơ sở cấp cứu gần nhất.

Đánh giá stress nghề nghiệp gồm những gì?

Quá trình đánh giá thường bắt đầu bằng cuộc trao đổi về công việc và sức khỏe hiện tại. Chuyên gia có thể tìm hiểu:

1. Nguồn áp lực trong công việc: khối lượng việc, thời gian làm việc, mức độ chủ động, quan hệ với đồng nghiệp và người quản lý.
2. Biểu hiện và diễn tiến: các triệu chứng bắt đầu khi nào, xuất hiện thường xuyên đến đâu và thay đổi thế nào khi nghỉ làm.
3. Mức độ ảnh hưởng: tác động đến hiệu quả công việc, giấc ngủ, sức khỏe thể chất và đời sống cá nhân.
4. Những yếu tố liên quan: biến cố gần đây, bệnh lý đang có, các nguồn hỗ trợ và cách ứng phó đã thử.

Khi phù hợp, chuyên gia có thể sử dụng bảng hỏi để hỗ trợ tìm hiểu mức độ căng thẳng. Bảng hỏi không thay thế cuộc đánh giá toàn diện hoặc tự đưa ra chẩn đoán. Kết quả cần được giải thích cùng với thông tin từ cuộc trao đổi và tình trạng sức khỏe của từng người.

Stress nghề nghiệp có giống burnout không?

Hai khái niệm có liên quan nhưng không đồng nghĩa. Theo WHO, burnout là hiện tượng trong bối cảnh nghề nghiệp, gắn với stress tại nơi làm việc kéo dài mà chưa được kiểm soát hiệu quả. Burnout được mô tả qua cảm giác cạn kiệt năng lượng, thái độ xa cách hoặc tiêu cực hơn với công việc, và cảm nhận hiệu quả làm việc giảm sút. WHO không phân loại burnout là một bệnh lý.

Một người căng thẳng vì công việc không nhất thiết đang trải qua burnout. Ngược lại, cảm giác kiệt sức cũng không nên được mặc nhiên quy cho công việc. Đánh giá toàn diện giúp nhận diện những yếu tố cùng tồn tại và xác định nhu cầu hỗ trợ phù hợp.

Đánh giá stress nghề nghiệp tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa

Khi áp lực công việc bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống, bạn không cần chờ đến lúc hoàn toàn kiệt sức mới tìm kiếm hỗ trợ. Tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa, quá trình đánh giá hướng đến việc tìm hiểu toàn diện biểu hiện, hoàn cảnh công việc và những yếu tố liên quan để tư vấn bước tiếp theo phù hợp với từng người.

Liên hệ Phòng khám Tâm thần Yên Hòa để được tư vấn về dịch vụ đánh giá tâm lý và đặt lịch với chuyên gia.