Tim đập nhanh, khó thở, chóng mặt và cảm giác như sắp mất kiểm soát có thể xuất hiện đột ngột trong một cơn hoảng sợ. Sau cơn, nhiều người tiếp tục lo rằng điều đó sẽ xảy ra lần nữa. Tuy nhiên, có một cơn hoảng sợ không đồng nghĩa với mắc rối loạn hoảng sợ. Việc đánh giá giúp xác định nguyên nhân triệu chứng, mức độ ảnh hưởng và hướng hỗ trợ phù hợp.

Rối loạn hoảng sợ ở người trưởng thành là gì?

Rối loạn hoảng sợ thuộc nhóm rối loạn lo âu. Đặc điểm thường gặp là các cơn hoảng sợ xuất hiện lặp lại, đôi khi bất ngờ, kèm theo nỗi lo dai dẳng về cơn tiếp theo hoặc sự thay đổi hành vi để tránh cơn tái diễn. Một người có thể bắt đầu né đi làm, đi phương tiện công cộng hoặc ở một mình vì sợ không được giúp đỡ nếu cơn xảy ra.

Đánh giá rối loạn hoảng sợ ở người trưởng thành không chỉ xem xét biểu hiện trong lúc lên cơn. Chuyên gia còn tìm hiểu những gì xảy ra giữa các cơn: người bệnh có thường xuyên lo sợ, theo dõi cảm giác cơ thể hoặc hạn chế hoạt động thường ngày hay không.

Dấu hiệu nào cho thấy bạn nên được đánh giá?

Một cơn hoảng sợ có thể đi kèm cảm giác sợ hãi dữ dội, tim đập nhanh, vã mồ hôi, run, khó thở, tức ngực, buồn nôn, chóng mặt hoặc cảm giác sắp ngất. Có người sợ mình đang mắc bệnh nguy hiểm, sắp chết hoặc mất kiểm soát. Các triệu chứng thường tăng nhanh và gây cảm giác rất đáng sợ, dù biểu hiện ở mỗi người không giống nhau. 

Bạn nên cân nhắc gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần khi:

• Cơn tương tự xuất hiện nhiều lần, nhất là khi khó dự đoán thời điểm xảy ra.
• Bạn thường xuyên lo sợ cơn tiếp theo, kể cả lúc cơ thể đã bình thường.
• Bạn né tránh địa điểm, công việc hoặc hoạt động từng tham gia vì sợ lên cơn.
• Triệu chứng ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc, các mối quan hệ hoặc sinh hoạt.

Nếu đau ngực, khó thở, ngất hoặc triệu chứng khác xuất hiện lần đầu, dữ dội hay khác thường, hãy đi khám cấp cứu để loại trừ nguyên nhân thực thể. Không nên tự kết luận đó là cơn hoảng sợ.

Đánh giá rối loạn hoảng sợ ở người trưởng thành gồm những gì?

Tìm hiểu đặc điểm các cơn hoảng sợ

Bác sĩ hoặc chuyên gia sẽ hỏi cơn bắt đầu khi nào, xảy ra bao lâu, có triệu chứng gì và xuất hiện trong hoàn cảnh nào. Việc cơn xảy ra bất ngờ hay gắn với một tình huống cụ thể cũng là thông tin quan trọng.

Bạn có thể ghi lại thời điểm lên cơn, triệu chứng, điều mình nghĩ lúc đó và cách mình phản ứng. Những ghi chép này giúp buổi đánh giá cụ thể hơn, nhưng không thay thế cho thăm khám.

Đánh giá nỗi lo và mức độ ảnh hưởng sau cơn

Chuyên gia sẽ tìm hiểu liệu bạn có liên tục lo về cơn tiếp theo, diễn giải những thay đổi bình thường của cơ thể như dấu hiệu nguy hiểm, hoặc thay đổi lịch sinh hoạt để tránh lên cơn hay không. Mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống là một phần quan trọng khi xác định vấn đề và lập kế hoạch hỗ trợ.

Xem xét sức khỏe thể chất và các vấn đề liên quan

Tim đập nhanh, khó thở hoặc chóng mặt cũng có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe khác. Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể hỏi về bệnh sử, thuốc đang dùng, chất kích thích và chỉ định thăm khám hoặc xét nghiệm cần thiết. Việc đánh giá cũng xem xét các vấn đề có thể đi kèm, như lo âu khác hoặc trầm cảm. 

Trao đổi kết quả và hướng hỗ trợ

Sau khi tổng hợp thông tin, chuyên gia sẽ giải thích nhận định, những vấn đề cần theo dõi thêm và hướng can thiệp phù hợp. Phương án có thể bao gồm trị liệu tâm lý, điều trị bằng thuốc khi có chỉ định, hoặc phối hợp nhiều hình thức tùy nhu cầu và tình trạng của từng người. 

Cơn hoảng sợ và rối loạn hoảng sợ khác nhau thế nào?

Cơn hoảng sợ cũng có thể xuất hiện trong những vấn đề sức khỏe tâm thần khác. Vì vậy, chỉ dựa vào một triệu chứng hoặc một bài test trực tuyến sẽ không đủ để xác định rối loạn hoảng sợ. 

Cần chuẩn bị gì trước buổi đánh giá?

Nếu có thể, bạn hãy ghi lại tần suất và hoàn cảnh xảy ra cơn, triệu chứng nổi bật, những hoạt động đang né tránh, bệnh sử và các loại thuốc hoặc chất kích thích đã sử dụng. Bạn cũng có thể chuẩn bị câu hỏi mình quan tâm, chẳng hạn: “Triệu chứng của tôi có cần kiểm tra sức khỏe thể chất không?” hoặc “Tôi có thể làm gì khi cảm thấy một cơn sắp xuất hiện?”

Không cần chờ đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới tìm sự hỗ trợ. Đánh giá sớm giúp bạn hiểu điều gì đang xảy ra và có hướng xử lý phù hợp.

Cơn hoảng sợ có thể rất đáng sợ, nhưng cơn hoảng sợ đơn lẻ không đủ để kết luận rối loạn hoảng sợ. Nếu các cơn tái diễn, khiến bạn lo sợ kéo dài hoặc phải thu hẹp cuộc sống để né tránh, hãy gặp chuyên gia để được đánh giá toàn diện.

Phòng khám Tâm thần Yên Hòa tiếp nhận đánh giá sức khỏe tinh thần ở người trưởng thành. Bạn có thể liên hệ phòng khám để được tư vấn lịch hẹn và trao đổi với chuyên gia về các triệu chứng đang gặp phải.