Đột nhiên tim đập nhanh, khó thở, run rẩy và sợ rằng điều tồi tệ sắp xảy ra — một cơn hoảng sợ có thể khiến bạn trẻ lẫn cha mẹ vô cùng lo lắng. Nếu những cơn này lặp lại, khiến con thường xuyên sợ cơn tiếp theo hoặc né tránh việc học tập, đi lại, gặp gỡ bạn bè, gia đình nên đưa con đi đánh giá. Việc đánh giá giúp tìm hiểu nguyên nhân và xác định hướng hỗ trợ phù hợp, thay vì kết luận rối loạn chỉ từ một vài biểu hiện.

Rối loạn hoảng sợ ở tuổi vị thành niên là gì?

Cơn hoảng sợ là một đợt sợ hãi hoặc khó chịu dữ dội xuất hiện đột ngột, đi kèm các biểu hiện rõ rệt về cơ thể. Cơn có thể xảy ra khi bạn trẻ đang căng thẳng, nhưng cũng có lúc xuất hiện bất ngờ.

Rối loạn hoảng sợ liên quan đến những cơn hoảng sợ bất ngờ, tái diễn, cùng nỗi lo kéo dài về việc cơn sẽ xảy ra lần nữa hoặc sự thay đổi hành vi để tránh cơn. Có một cơn hoảng sợ không đồng nghĩa với mắc rối loạn hoảng sợ. Chuyên gia cần đánh giá hoàn cảnh xuất hiện, mức độ lặp lại và ảnh hưởng của các triệu chứng trước khi đưa ra kết luận.

Dấu hiệu nào cho thấy bạn trẻ cần được đánh giá?

Trong cơn hoảng sợ, con có thể gặp một số biểu hiện như:

• Tim đập nhanh, hồi hộp, đau hoặc tức ngực.
• Khó thở, cảm giác nghẹt thở.
• Run, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc buồn nôn.
• Sợ mất kiểm soát, sợ ngất hoặc sợ điều nguy hiểm sắp xảy ra.

Sau cơn, điều cha mẹ cần chú ý là nỗi sợ và sự né tránh có tiếp diễn hay không. Bạn trẻ có thể liên tục lo cơn sẽ quay lại, không muốn đến trường, ngại đi xa nhà hoặc tránh những nơi từng xuất hiện cơn. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ.

Các dấu hiệu trên cũng có thể xuất hiện trong vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, cha mẹ không nên tự chẩn đoán cho con dựa trên danh sách triệu chứng.

Vì sao cần đánh giá rối loạn hoảng sợ?

Ở tuổi vị thành niên, các biểu hiện như đau ngực, khó thở hay chóng mặt dễ khiến gia đình nghĩ đến một bệnh lý cơ thể. Mặt khác, áp lực học tập hoặc những thay đổi trong cuộc sống cũng có thể khiến con trải qua một cơn hoảng sợ mà không mắc rối loạn hoảng sợ.

Đánh giá giúp chuyên gia xem xét toàn diện: cơn xuất hiện trong hoàn cảnh nào, có tái diễn không, con lo sợ và né tránh đến mức nào, cũng như triệu chứng ảnh hưởng ra sao đến cuộc sống. Khi cần, bạn trẻ nên được khám y khoa để tìm hoặc loại trừ nguyên nhân thực thể trước khi đi đến kết luận về sức khỏe tâm thần.

Đánh giá rối loạn hoảng sợ ở thanh thiếu niên tập trung vào những gì?

Tùy từng trường hợp, chuyên gia có thể tìm hiểu:

• Đặc điểm các cơn hoảng sợ: thời điểm bắt đầu, tần suất, triệu chứng và tình huống đi kèm.
• Suy nghĩ, cảm xúc sau cơn: con có thường xuyên lo sợ cơn tiếp theo hoặc sợ hậu quả của cơn không.
• Sự thay đổi trong hành vi: con có né tránh trường học, nơi đông người, hoạt động thường ngày hay việc ở một mình không.
• Mức độ ảnh hưởng: giấc ngủ, việc học, giao tiếp và sinh hoạt gia đình có bị xáo trộn không.
• Các yếu tố sức khỏe khác: tiền sử bệnh, thuốc hoặc chất kích thích đang sử dụng và những khó khăn tâm lý có thể cùng tồn tại.

Thông tin từ bạn trẻ và gia đình đều có ích. Một cuộc đánh giá phù hợp cần tạo điều kiện để con được nói về trải nghiệm của mình mà không sợ bị trách móc hoặc gạt đi.

Khi nào cha mẹ nên đưa con đi đánh giá?

Gia đình nên tìm hỗ trợ chuyên môn nếu cơn hoảng sợ lặp lại, con thường xuyên lo sợ cơn tái diễn, hoặc bắt đầu né tránh việc học và các hoạt động thường ngày. Ngay cả khi chưa rõ đó có phải rối loạn hoảng sợ hay không, việc đánh giá vẫn giúp gia đình hiểu điều con đang trải qua và biết bước tiếp theo phù hợp.

Nếu con đau ngực dữ dội, khó thở nghiêm trọng, ngất hoặc có biểu hiện cấp cứu khác, hãy ưu tiên đưa con đến cơ sở cấp cứu để được đánh giá y khoa kịp thời. Các triệu chứng cơ thể không nên mặc nhiên được xem là do hoảng sợ.

Cha mẹ có thể hỗ trợ con như thế nào?

Khi con kể về cơn hoảng sợ, cha mẹ hãy lắng nghe và thừa nhận rằng trải nghiệm đó rất đáng sợ với con. Tránh nói “không có gì đâu” hoặc yêu cầu con lập tức kiểm soát cảm xúc. Gia đình có thể ghi lại thời điểm, hoàn cảnh và biểu hiện của từng cơn để trao đổi với chuyên gia; đồng thời khuyến khích con duy trì sinh hoạt, nghỉ ngơi phù hợp và tìm hỗ trợ khi nỗi sợ bắt đầu cản trở cuộc sống.

Rối loạn hoảng sợ có thể được hỗ trợ bằng các phương pháp điều trị phù hợp sau đánh giá. Hướng can thiệp cụ thể cần dựa trên tình trạng và nhu cầu của từng bạn trẻ.

Đánh giá rối loạn hoảng sợ tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa

Nếu con có những cơn hoảng sợ tái diễn hoặc đang thu hẹp sinh hoạt vì sợ cơn quay lại, gia đình có thể liên hệ Phòng khám Tâm thần Yên Hòa để được tư vấn về dịch vụ đánh giá phù hợp. Việc tìm hiểu đầy đủ biểu hiện cảm xúc, thể chất và ảnh hưởng trong cuộc sống sẽ giúp cha mẹ hiểu con hơn, đồng thời có cơ sở lựa chọn hướng hỗ trợ tiếp theo.

Liên hệ Phòng khám Tâm thần Yên Hòa để được tư vấn và đặt lịch đánh giá cho bạn trẻ.