Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ từ 1 đến dưới 3 tuổi

Từ 1 đến dưới 3 tuổi là giai đoạn trẻ có nhiều thay đổi quan trọng về vận động, ngôn ngữ, nhận thức, cảm xúc và khả năng tương tác xã hội.

Mỗi trẻ có thể phát triển theo một nhịp độ riêng. Tuy nhiên, việc cha mẹ chủ động quan sát những mốc phù hợp với tuổi sẽ giúp nhận biết những kỹ năng trẻ đã đạt được và những lĩnh vực có thể cần được theo dõi hoặc hỗ trợ thêm.

Chọn bài theo dõi phù hợp với tuổi của trẻ

Cha mẹ vui lòng chọn bài tương ứng với số tháng tuổi hiện tại của trẻ:

👶 Trẻ từ 12 đến 14 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 12 tháng]

👶 Trẻ từ 15 đến 17 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 15 tháng]

👶 Trẻ từ 18 đến 23 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 18 tháng]

🧒 Trẻ từ 24 đến 29 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 24 tháng]

🧒 Trẻ từ 30 đến 35 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 30 tháng]

Ví dụ: Trẻ 16 tháng thực hiện bài theo dõi mốc 15 tháng; trẻ 27 tháng thực hiện bài theo dõi mốc 24 tháng.

Mỗi bài chỉ mất khoảng 2–3 phút. Cha mẹ hoặc người trực tiếp chăm sóc nên trả lời dựa trên những gì trẻ thường xuyên thể hiện trong sinh hoạt hằng ngày, không chỉ dựa vào một lần trẻ làm được hoặc không làm được.

Cha mẹ nên quan sát những lĩnh vực nào?

Sự phát triển của trẻ không chỉ thể hiện qua việc trẻ biết đi hoặc biết nói. Cha mẹ cần quan sát trẻ trên nhiều phương diện:

• Ngôn ngữ và giao tiếp: Trẻ có bập bẹ, sử dụng từ, hiểu yêu cầu hoặc thể hiện nhu cầu không?

• Tương tác xã hội: Trẻ có quan tâm đến người khác, chia sẻ sự chú ý và tham gia trò chơi tương tác không?

• Nhận thức và vui chơi: Trẻ có bắt chước, tìm đồ vật, sử dụng đồ chơi và giải quyết những tình huống đơn giản không?

• Vận động: Trẻ có thể đứng, đi, cầm, nhặt và thao tác với đồ vật phù hợp với tuổi không?

• Cảm xúc và khả năng thích nghi: Trẻ phản ứng và thích nghi với những tình huống hằng ngày như thế nào?

Một biểu hiện riêng lẻ chưa đủ để kết luận trẻ có khó khăn phát triển. Kết quả cần được xem xét cùng với tuổi, quá trình phát triển, tình trạng sức khỏe và khả năng của trẻ trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Cần hiểu kết quả như thế nào?

Kết quả chỉ giúp cha mẹ bước đầu nhận diện những mốc đã quan sát thấy và những mốc cần tiếp tục theo dõi. Đây không phải công cụ chẩn đoán và không thay thế việc sàng lọc phát triển bằng công cụ chuẩn hóa hoặc đánh giá trực tiếp của bác sĩ, chuyên gia.

Cha mẹ nên chủ động trao đổi với người có chuyên môn nếu:

• Trẻ mất đi kỹ năng từng có;

• Trẻ chưa đạt một hoặc nhiều mốc phù hợp với tuổi;

• Trẻ ít giao tiếp, ít tương tác hoặc khó kết nối với người khác;

• Ngôn ngữ, vận động, cảm xúc hoặc hành vi khiến gia đình lo lắng;

• Người chăm sóc hoặc giáo viên cũng nhận thấy những biểu hiện đáng quan tâm.

Đặc biệt, nếu trẻ mất đi khả năng ngôn ngữ, giao tiếp, vận động hoặc tự phục vụ từng có, gia đình nên đưa trẻ đi đánh giá sớm, không chờ thực hiện lại bài theo dõi.

Nếu trẻ sinh non, đang có vấn đề về sức khỏe, thính giác, thị giác hoặc vận động, cha mẹ nên cung cấp thông tin này khi trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia.

Đồng hành cùng cha mẹ trong quá trình hiểu con

Tại Trung tâm Tư vấn và Trị liệu Tâm lý Yên Hòa, trẻ được tiếp cận trên nhiều phương diện như giao tiếp, ngôn ngữ, nhận thức, cảm xúc, hành vi và kỹ năng thích nghi.

Quá trình đánh giá có thể bao gồm trao đổi với cha mẹ, quan sát trực tiếp trẻ và sử dụng công cụ chuyên môn phù hợp. Sau đánh giá, chuyên gia sẽ giải thích kết quả và cùng gia đình lựa chọn bước tiếp theo: tiếp tục theo dõi, hướng dẫn hỗ trợ tại nhà, đánh giá chuyên sâu, can thiệp hoặc phối hợp với bác sĩ và các chuyên ngành liên quan.

📩 Nếu kết quả khiến bạn băn khoăn hoặc bạn đã nhận thấy những thay đổi đáng lưu ý ở trẻ, hãy liên hệ Trung tâm để được hướng dẫn hình thức đánh giá phù hợp.

Nguồn tham khảo

Nội dung theo dõi mốc phát triển được biên soạn tham khảo từ chương trình “Learn the Signs. Act Early.” của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Các danh sách mốc phát triển không thay thế công cụ sàng lọc đã được chuẩn hóa hoặc đánh giá trực tiếp của bác sĩ, chuyên gia.

CDC – Developmental Milestones.