Tim đập nhanh, khó thở, chóng mặt và cảm giác sắp mất kiểm soát có thể khiến người trải qua cơn hoảng sợ vô cùng lo lắng. Ngay cả khi cơn đã qua, nỗi sợ tình trạng này tái diễn vẫn có thể kéo dài, ảnh hưởng đến công việc, các mối quan hệ và sinh hoạt thường ngày. Trị liệu rối loạn hoảng sợ cho người trưởng thành hướng đến việc giúp người bệnh hiểu những gì đang xảy ra, giảm nỗi sợ và từng bước lấy lại sự chủ động trong cuộc sống.

Rối loạn hoảng sợ ở người trưởng thành là gì?

Rối loạn hoảng sợ thuộc nhóm rối loạn lo âu, đặc trưng bởi các cơn hoảng sợ tái diễn và xuất hiện bất ngờ. Người bệnh có thể tiếp tục lo lắng về cơn tiếp theo hoặc thay đổi hành vi để tránh những tình huống mà họ cho rằng có thể gây hoảng sợ.

Một cơn hoảng sợ riêng lẻ chưa đủ để kết luận một người mắc rối loạn hoảng sợ. Việc chẩn đoán cần đánh giá toàn diện biểu hiện, diễn tiến và ảnh hưởng đến cuộc sống. 

Khi nào người trưởng thành cần được đánh giá và hỗ trợ?

Bạn nên tìm sự hỗ trợ chuyên môn khi cơn hoảng sợ lặp lại hoặc nỗi lo về cơn tiếp theo khiến bạn khó duy trì sinh hoạt bình thường. Những thay đổi đáng chú ý có thể gồm:

• Thường xuyên lo lắng mình sẽ lên cơn khi làm việc, đi đường hoặc ở một mình.
• Né tránh nơi đông người, phương tiện công cộng hay những địa điểm từng xảy ra cơn.
• Cần có người đi cùng mới cảm thấy yên tâm.
• Khó tập trung vào công việc vì liên tục theo dõi cảm giác trong cơ thể.
• Thu hẹp các hoạt động thường ngày do sợ mất kiểm soát.

Đánh giá chuyên môn cũng cần xem xét sức khỏe thể chất, thuốc đang sử dụng và các yếu tố có thể gây triệu chứng tương tự. Nếu đau ngực, khó thở hoặc ngất xuất hiện lần đầu, ở mức độ nặng hay khác với những lần trước, cần được khám y tế kịp thời, tránh tự quy tất cả biểu hiện cho hoảng sợ.

Các phương pháp trị liệu rối loạn hoảng sợ cho người trưởng thành

Trị liệu nhận thức – hành vi (CBT)

Trị liệu nhận thức – hành vi là phương pháp được khuyến nghị trong điều trị rối loạn hoảng sợ. CBT giúp người bệnh xem xét mối liên hệ giữa cách diễn giải triệu chứng, cảm xúc lo sợ và hành vi ứng phó. 

Chẳng hạn, khi nhận thấy tim đập nhanh, một người có thể lập tức nghĩ rằng mình sắp gặp nguy hiểm. Suy nghĩ ấy làm nỗi sợ tăng lên, khiến họ chú ý nhiều hơn đến nhịp tim và vội rời khỏi tình huống. Trong trị liệu, người bệnh được hỗ trợ nhận diện những diễn giải này và xây dựng cách phản ứng phù hợp hơn sau khi đã được đánh giá sức khỏe.

Mục tiêu không phải ép bản thân ngừng lo lắng ngay lập tức, mà là từng bước thay đổi cách hiểu và ứng phó với những cảm giác gây sợ hãi.

Tiếp xúc có hướng dẫn với cảm giác và tình huống gây sợ

Tiếp xúc là một kỹ thuật trong CBT, giúp người bệnh từng bước đối diện với những cảm giác hoặc hoạt động mà họ đang né tránh. Tiếp xúc với cảm giác bên trong cơ thể có thể được sử dụng để giảm nỗi sợ đối với những biểu hiện gắn với cơn hoảng sợ.

Các bài tập cần được lựa chọn phù hợp với tình trạng sức khỏe và thực hiện dưới hướng dẫn chuyên môn. Người bệnh không nên tự tạo những cảm giác mạnh bằng cách nín thở, thở nhanh hoặc vận động quá sức.

Kỹ năng hỗ trợ điều hòa lo âu

Trong trị liệu, người bệnh có thể được hướng dẫn luyện thở và thư giãn phù hợp. Những kỹ năng này hỗ trợ ứng phó với lo âu, nhưng không thay thế việc giải quyết nỗi sợ và hành vi né tránh.

Việc thực hành cần linh hoạt, tránh biến thành yêu cầu rằng phải kiểm soát hoàn toàn mọi cảm giác cơ thể mới có thể tiếp tục sinh hoạt.

Phối hợp điều trị bằng thuốc khi cần thiết

Tùy mức độ triệu chứng, ảnh hưởng chức năng và nhu cầu của người bệnh, điều trị có thể gồm trị liệu tâm lý, thuốc hoặc phối hợp cả hai. Việc lựa chọn thuốc cần do bác sĩ đánh giá và theo dõi. 

Người bệnh không nên tự mua thuốc, thay đổi liều hoặc ngừng thuốc đột ngột. Nếu có tác dụng phụ hay băn khoăn về hiệu quả, cần trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh phù hợp.

Trị liệu hướng đến những thay đổi nào?

Mục tiêu trị liệu cần gắn với khó khăn thực tế của từng người. Với người thường xuyên tránh ra ngoài, thay đổi có ý nghĩa có thể là tự đi làm trở lại. Với người lo lên cơn trong cuộc họp, mục tiêu có thể là tham gia và duy trì công việc dù vẫn còn một mức lo âu nhất định.

Những mục tiêu thường được thảo luận gồm:

• Giảm mức độ sợ hãi trước các cảm giác trong cơ thể.
• Hạn chế lo lắng kéo dài về cơn hoảng sợ tiếp theo.
• Giảm né tránh và sự phụ thuộc vào người đi cùng.
• Khôi phục hoạt động làm việc, giao tiếp và sinh hoạt.
• Xây dựng cách ứng phó khi triệu chứng tái xuất hiện.

Tiến triển cần được đánh giá qua cả triệu chứng và khả năng trở lại cuộc sống thường ngày. Thời gian hỗ trợ sẽ khác nhau tùy tình trạng, khó khăn đi kèm và đáp ứng của mỗi người.

Tìm hỗ trợ cho rối loạn hoảng sợ ở người trưởng thành

Khi nỗi sợ về cơn hoảng sợ bắt đầu chi phối những quyết định thường ngày, tìm sự hỗ trợ là bước cần thiết để hiểu rõ tình trạng và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Một kế hoạch hỗ trợ cần dựa trên đánh giá toàn diện, đồng thời xem xét sức khỏe thể chất, hoàn cảnh sống và nhu cầu của người bệnh.

Nếu bạn đang gặp các cơn hoảng sợ lặp lại hoặc né tránh nhiều hoạt động vì lo sợ, hãy liên hệ Phòng khám Yên Hòa để được tư vấn đặt lịch khám, đánh giá và trao đổi về hướng hỗ trợ phù hợp.