Những thay đổi nhỏ như lần đầu con mỉm cười, biết gọi cha mẹ, chủ động chơi cùng bạn hay tự mặc quần áo đều đánh dấu quá trình lớn lên. Tuy nhiên, khi thấy con chưa làm được điều các bạn cùng tuổi đã làm, nhiều phụ huynh băn khoăn không biết nên tiếp tục theo dõi hay tìm đến chuyên gia. Tư vấn các mốc phát triển ở trẻ em giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về khả năng hiện tại của con và lựa chọn cách đồng hành phù hợp.

Các mốc phát triển ở trẻ em là gì?

Các mốc phát triển là những kỹ năng mà phần lớn trẻ có thể thực hiện ở một độ tuổi nhất định, thể hiện qua cách chơi, học hỏi, giao tiếp, ứng xử và vận động. Đây là cơ sở để theo dõi quá trình phát triển, giúp gia đình nhận biết những vấn đề cần trao đổi với chuyên gia. Bảng mốc phát triển không thay thế công cụ sàng lọc chuẩn hóa hoặc đánh giá chuyên môn.

Những lĩnh vực cha mẹ thường cần quan tâm gồm:

Tư vấn các mốc phát triển giúp cha mẹ điều gì?

Tư vấn giúp phụ huynh hiểu cách quan sát con trong sinh hoạt hằng ngày, ghi nhận những kỹ năng đã hình thành và trao đổi rõ hơn về những điều đang lo lắng. Theo dõi phát triển và sàng lọc là hai hoạt động khác nhau: theo dõi dựa trên quan sát qua thời gian, còn sàng lọc sử dụng công cụ có cơ sở nghiên cứu để xác định liệu có cần đánh giá sâu hơn hay không.

Buổi tư vấn cũng là cơ hội để cha mẹ đặt những câu hỏi cụ thể: “Con hiểu lời nhưng ít nói thì cần theo dõi thế nào?”, “Làm sao giúp con chủ động giao tiếp?” hoặc “Hoạt động nào phù hợp với khả năng hiện tại của con?”. Từ đó, gia đình có định hướng thực tế hơn, tránh đặt mục tiêu chỉ dựa trên việc so sánh với các bạn cùng tuổi.

Khi nào nên tìm đến chuyên gia?

Cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia khi con chưa đạt một hay nhiều mốc phát triển theo tuổi, có những biểu hiện khiến gia đình lo lắng hoặc mất đi kỹ năng từng thực hiện được. Đặc biệt, tình trạng mất kỹ năng cần được đánh giá sớm, thay vì chỉ tiếp tục chờ đợi. 

Việc chưa đạt một mốc phát triển không đủ để tự kết luận con mắc một rối loạn cụ thể. Sàng lọc giúp xác định nhu cầu đánh giá thêm; khi cần thiết, gia đình sẽ được hướng dẫn tiếp cận đánh giá chuyên sâu. 

Nội dung một buổi tư vấn có thể gồm những gì?

Tùy nhu cầu của gia đình và phạm vi chuyên môn của cơ sở, buổi tư vấn có thể tập trung vào:

• Trao đổi về quá trình phát triển: Những kỹ năng đã đạt, thời điểm xuất hiện và điều cha mẹ đang băn khoăn.
• Tìm hiểu sinh hoạt hằng ngày: Cách con chơi, giao tiếp, học hỏi và tham gia hoạt động tại nhà hoặc trường học.
• Hướng dẫn theo dõi: Những biểu hiện cần ghi nhận, cách lưu lại ví dụ cụ thể và nội dung cần trao đổi ở lần gặp tiếp theo.
• Định hướng hỗ trợ: Lựa chọn hoạt động phù hợp với khả năng hiện tại và xác định nhu cầu sàng lọc, thăm khám hoặc đánh giá thêm.

Để buổi tư vấn hiệu quả hơn, phụ huynh có thể chuẩn bị thông tin về quá trình phát triển, nhận xét của giáo viên và một số video ngắn ghi lại những tình huống đang khiến gia đình lo lắng.

Đồng hành cùng con từ sự thấu hiểu

Theo dõi các mốc phát triển giúp cha mẹ hiểu con đang làm được gì và cần hỗ trợ ở đâu. Thay vì tạo áp lực phải tiến bộ thật nhanh, gia đình có thể cùng chuyên gia xây dựng mục tiêu phù hợp, quan sát sự thay đổi và điều chỉnh cách đồng hành theo nhu cầu của con.

Nếu đang băn khoăn về quá trình phát triển của con, cha mẹ có thể liên hệ Phòng khám Yên Hòa để trao đổi nhu cầu và được hướng dẫn lựa chọn dịch vụ tư vấn, đánh giá phù hợp.