Tuổi thanh thiếu niên là giai đoạn có nhiều thay đổi về cơ thể, cảm xúc, suy nghĩ và các mối quan hệ. Trẻ bắt đầu mong muốn được tự quyết định nhưng vẫn cần sự định hướng từ gia đình. Những khác biệt trong suy nghĩ có thể dẫn đến mâu thuẫn, xa cách hoặc khiến trẻ không muốn chia sẻ với cha mẹ.

Áp lực học tập, định hướng nghề nghiệp, quan hệ bạn bè, tình cảm, ngoại hình và mạng xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của trẻ. WHO xem tuổi vị thành niên là giai đoạn quan trọng đối với sự phát triển tâm lý và khuyến nghị các biện pháp hỗ trợ tâm lý – xã hội phù hợp để tăng khả năng ứng phó, phòng ngừa các vấn đề cảm xúc và hành vi.

Tham vấn tâm lý tạo ra không gian riêng tư, tôn trọng để trẻ có thể nói về những điều khó chia sẻ và học cách giải quyết vấn đề lành mạnh hơn.

Tư vấn tâm lý cho trẻ vị thành niên và thanh thiếu niên

Các nội dung tư vấn tâm lý dành cho trẻ từ 12–19 tuổi bao gồm:

• Tư vấn khó khăn trong quan hệ bạn bè
• Tư vấn áp lực học tập và thi cử
• Tư vấn khó khăn trong quan hệ cha mẹ – con cái
• Tư vấn khó khăn học tập
• Tư vấn khủng hoảng tuổi dậy thì
• Tư vấn khủng hoảng giới
• Tư vấn khó khăn trong định hướng nghề nghiệp
• Tư vấn khó khăn về tư duy, nhận thức

Hoạt động tư vấn giúp trẻ hiểu rõ bản thân và có cách ứng phó phù hợp trước những thay đổi, áp lực trong giai đoạn trưởng thành.

Quy trình tham vấn

Buổi đầu tiên thường bao gồm trao đổi với cha mẹ và trẻ để tìm hiểu vấn đề hiện tại. Tùy từng trường hợp, chuyên gia có thể dành thời gian trò chuyện riêng với trẻ để trẻ cảm thấy thoải mái và chủ động chia sẻ.

Những buổi tiếp theo tập trung vào mục tiêu đã thống nhất, chẳng hạn cải thiện giao tiếp, quản lý lo âu, xử lý mâu thuẫn hoặc xây dựng kỹ năng thích nghi. Gia đình được cập nhật những nội dung cần thiết để hỗ trợ trẻ nhưng vẫn tôn trọng phạm vi riêng tư phù hợp với độ tuổi và nguyên tắc an toàn.

Cha mẹ nên đồng hành như thế nào?

Cha mẹ nên bắt đầu bằng việc lắng nghe thay vì liên tục đặt câu hỏi hoặc đưa ra lời khuyên. Những câu nói như “Có gì mà phải buồn” hoặc “Con chỉ cần cố gắng hơn” có thể khiến trẻ cảm thấy không được thấu hiểu.

Cha mẹ có thể nói: “Bố mẹ nhận thấy gần đây con không vui. Khi con sẵn sàng, bố mẹ muốn nghe con chia sẻ”. Cách tiếp cận bình tĩnh và không phán xét sẽ giúp trẻ cảm thấy an toàn hơn.

Lưu ý: Nội dung trẻ chia sẻ được tôn trọng trong phạm vi chuyên môn. Khi xuất hiện nguy cơ gây hại cho bản thân hoặc người khác, chuyên gia cần phối hợp với gia đình để bảo đảm an toàn cho trẻ.

Liên hệ Phòng khám Chuyên khoa Tâm thần Yên Hòa để đặt lịch tham vấn cho thanh thiếu niên trong không gian riêng tư và tôn trọng.