Tuổi dậy thì là giai đoạn nhiều bạn trẻ bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về bản thân, cơ thể và các mối quan hệ. Những băn khoăn về giới, cùng nỗi lo bị đánh giá hoặc không được gia đình chấp nhận, có thể khiến các bạn cảm thấy hoang mang, cô đơn và khó chia sẻ. Tư vấn khủng hoảng giới tạo không gian để thanh thiếu niên được lắng nghe, khám phá cảm xúc và tìm cách ứng phó với những khó khăn đang trải qua.

Khủng hoảng giới là gì?

“Khủng hoảng giới” là cách gọi thông thường để mô tả trạng thái bối rối, căng thẳng hoặc mâu thuẫn liên quan đến cảm nhận về giới và những kỳ vọng giới từ gia đình, xã hội. Đây không phải tên một chẩn đoán y khoa cụ thể.

Để hiểu đúng khó khăn, cần phân biệt:

• Bản dạng giới: Cảm nhận bên trong của một người về giới của mình.
• Biểu hiện giới: Cách thể hiện bản thân qua trang phục, kiểu tóc, lời nói hoặc hành vi.
• Xu hướng tính dục: Sự hấp dẫn về tình cảm hoặc tình dục đối với người khác.

Các khái niệm này có liên quan nhưng không đồng nhất. Không thể kết luận bản dạng giới hay xu hướng tính dục chỉ từ cách ăn mặc, sở thích hoặc một hành vi riêng lẻ.

Theo WHO, bản dạng chuyển giới và đa dạng giới không phải tình trạng bệnh lý tâm thần. Vì vậy, việc tìm kiếm hỗ trợ tâm lý cần tập trung vào khó khăn và nhu cầu của mỗi người, tránh coi sự đa dạng giới là bệnh cần chữa. 

Khi nào nên tìm đến tư vấn tâm lý?

Việc đặt câu hỏi về bản thân không đồng nghĩa với có vấn đề tâm lý. Tuy nhiên, gia đình có thể cân nhắc tìm hỗ trợ khi những băn khoăn đi kèm căng thẳng kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, chẳng hạn:

• Thường xuyên lo sợ bị phát hiện, bị chê bai hoặc bị từ chối.
• Khó chịu với cơ thể hoặc những thay đổi trong giai đoạn dậy thì.
• Thu mình, né tránh giao tiếp vì cảm thấy không được thấu hiểu.
• Xung đột với cha mẹ về cách ăn mặc, thể hiện bản thân hoặc các mối quan hệ.
• Khó tập trung học tập, mất ngủ hoặc buồn bã kéo dài.
• Chịu áp lực từ việc bị trêu chọc, bắt nạt hoặc ép phải thể hiện theo khuôn mẫu giới.

Những biểu hiện trên có thể xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Chuyên gia cần tìm hiểu toàn diện trước khi đưa ra nhận định và đề xuất hỗ trợ.

Cha mẹ nên đồng hành với con như thế nào?

Khi con chia sẻ những băn khoăn về giới, cha mẹ không cần phải có ngay mọi câu trả lời. Điều cần thiết trước tiên là giữ bình tĩnh và thể hiện sự sẵn sàng lắng nghe.

Cha mẹ có thể bắt đầu bằng những câu nói như: “Bố mẹ muốn hiểu điều con đang trải qua” hoặc “Điều gì đang khiến con lo lắng nhất?”. Hãy để con có thời gian diễn đạt, tránh tra hỏi, phủ nhận cảm xúc hoặc yêu cầu con phải xác định ngay mình là ai.

Gia đình cũng nên tôn trọng quyền riêng tư, không tự ý công khai chuyện của con với người thân, nhà trường hoặc mạng xã hội. Khi cần tìm chuyên gia, nên trao đổi để con hiểu mục đích của việc tư vấn và có cơ hội tham gia lựa chọn người hỗ trợ.

Tìm kiếm hỗ trợ khi những băn khoăn trở thành áp lực

Mỗi thanh thiếu niên có nhịp độ khám phá bản thân khác nhau. Một môi trường lắng nghe, tôn trọng và không phán xét sẽ tạo điều kiện để các bạn chia sẻ khó khăn và tiếp cận hỗ trợ khi cần.

Nếu những băn khoăn về giới đang ảnh hưởng đến cảm xúc, học tập hoặc quan hệ gia đình, phụ huynh và các bạn trẻ có thể liên hệ Phòng khám Yên Hòa để trao đổi nhu cầu, tìm hiểu hình thức tư vấn và đặt lịch phù hợp.