Từ 3 đến dưới 6 tuổi, trẻ có nhiều thay đổi quan trọng về giao tiếp, tư duy, vui chơi, cảm xúc, vận động và khả năng thích nghi với môi trường tập thể.

Đây cũng là giai đoạn cha mẹ có thể bắt đầu băn khoăn:

• Vì sao con ít nói hoặc khó diễn đạt mong muốn?

• Vì sao con ít tham gia chơi cùng các bạn?

• Con khó tập trung, khó làm theo hướng dẫn có đáng lo không?

• Những phản ứng cảm xúc hoặc hành vi của con có phù hợp với độ tuổi?

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng. Tuy nhiên, theo dõi những mốc phù hợp với từng tuổi có thể giúp cha mẹ hiểu con rõ hơn và nhận biết khi nào trẻ cần được hỗ trợ.

Chọn bài theo dõi phù hợp với tuổi của trẻ

Cha mẹ vui lòng chọn bài tương ứng với tuổi hiện tại của trẻ:

🧒 Trẻ từ 36 đến 47 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 3 tuổi]

Dành cho trẻ đã đủ 3 tuổi nhưng chưa đủ 4 tuổi.

👧 Trẻ từ 48 đến 59 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 4 tuổi]

Dành cho trẻ đã đủ 4 tuổi nhưng chưa đủ 5 tuổi.

🧑 Trẻ từ 60 đến 71 tháng

👉 [Theo dõi nhanh một số mốc phát triển của trẻ 5 đến dưới 6 tuổi]

Dành cho trẻ đã đủ 5 tuổi nhưng chưa đủ 6 tuổi.

Ví dụ: Trẻ 3 tuổi 8 tháng thực hiện bài dành cho trẻ 3 tuổi; trẻ 5 tuổi 2 tháng thực hiện bài dành cho trẻ 5 đến dưới 6 tuổi.

Mỗi bài chỉ mất khoảng 2–3 phút. Cha mẹ nên trả lời dựa trên những gì trẻ thường xuyên thể hiện trong sinh hoạt hằng ngày, không chỉ dựa vào một tình huống nhất thời.

Những lĩnh vực nào được theo dõi?

Các câu hỏi giúp cha mẹ quan sát một số khía cạnh:

• Ngôn ngữ và giao tiếp: Trẻ diễn đạt, trò chuyện và kể lại sự việc như thế nào?

• Tương tác xã hội: Trẻ có quan tâm, tham gia chơi và phối hợp với các bạn không?

• Nhận thức và vui chơi: Trẻ có chơi giả vờ, ghi nhớ và giải quyết tình huống đơn giản không?

• Cảm xúc và hành vi: Trẻ thích nghi và điều chỉnh phản ứng theo hoàn cảnh như thế nào?

• Vận động và tự lập: Trẻ thực hiện các hoạt động phù hợp với lứa tuổi ra sao?

Một biểu hiện riêng lẻ chưa đủ để kết luận trẻ có khó khăn phát triển. Cần xem xét biểu hiện đó cùng với tuổi, quá trình phát triển, tình trạng sức khỏe và khả năng của trẻ trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Cần hiểu kết quả như thế nào?

Kết quả chỉ giúp cha mẹ bước đầu nhận diện những mốc đã quan sát thấy và những mốc cần tiếp tục theo dõi. Đây không phải công cụ chẩn đoán và không thay thế việc sàng lọc phát triển bằng công cụ chuẩn hóa hoặc đánh giá trực tiếp của bác sĩ, chuyên gia.

Cha mẹ nên chủ động trao đổi với người có chuyên môn nếu:

• Trẻ mất đi kỹ năng từng có;

• Trẻ chưa đạt một hoặc nhiều mốc phù hợp với tuổi;

• Ngôn ngữ, giao tiếp hoặc tương tác có khác biệt rõ;

• Trẻ gặp khó khăn kéo dài trong vui chơi, học tập hoặc sinh hoạt;

• Cảm xúc và hành vi gây ảnh hưởng đáng kể đến trẻ hoặc gia đình;

• Giáo viên và người chăm sóc cũng nhận thấy những dấu hiệu đáng quan tâm.

Đặc biệt, nếu trẻ mất đi khả năng ngôn ngữ, giao tiếp, vận động hoặc tự phục vụ từng có, gia đình nên đưa trẻ đi đánh giá sớm, không chờ thực hiện lại bài theo dõi.

Cùng cha mẹ hiểu đúng nhu cầu của trẻ

Tại Phòng khám chuyên khoa Tâm thần Yên Hòa, trẻ được tiếp cận phù hợp với độ tuổi và vấn đề gia đình đang quan tâm. Quá trình có thể bao gồm trao đổi với cha mẹ, quan sát trực tiếp trẻ và sử dụng công cụ chuyên môn khi cần thiết.

Sau đánh giá, chuyên gia sẽ giải thích kết quả và cùng gia đình lựa chọn bước tiếp theo: tiếp tục theo dõi, hướng dẫn hỗ trợ tại nhà, đánh giá chuyên sâu, tham vấn, can thiệp hoặc phối hợp với bác sĩ và các chuyên ngành liên quan.

📩 Nếu bạn đang băn khoăn về sự phát triển, cảm xúc hoặc hành vi của con, hãy liên hệ Trung tâm để được hướng dẫn hình thức đánh giá phù hợp.

Nguồn tham khảo

Nội dung theo dõi mốc phát triển được biên soạn tham khảo từ chương trình “Learn the Signs. Act Early.” của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Các danh sách mốc phát triển không thay thế công cụ sàng lọc đã được chuẩn hóa hoặc đánh giá trực tiếp của bác sĩ, chuyên gia.

 CDC – Developmental Milestones